L’allégorie des papillons

TRADUCTION FRANÇAISE LIBRE

Une nuit, les papillons de nuit se réunirent, cherchant la chandelle au lieu de leur assemblée. Ils dirent : « Il faut que quelqu’un parte nous rapporter des nouvelles de ce que nous cherchons. » Un papillon vola vers un palais lointain et aperçut dans ses salles la lumière de la chandelle. Il revint, ouvrant le livre de son voyage, décrivant le peu qu’il avait compris. Mais une voix sage parmi eux lui dit : « Tu ne sais rien de la chandelle. » Un autre franchit le seuil de la lumière et se précipita vers la flamme. Il vola dans la clarté qu’il désirait ; la chandelle l’emporta, et le papillon fut vaincu. Il revint à son tour, portant quelques fragments de secrets, et parla de sa rencontre avec la chandelle. « Ce n’est pas non plus un vrai signe, dit la voix. » « Que nous montres-tu de plus que le premier ? » Un troisième se leva, de plus en plus enivré, et dansa jusqu’au cœur du feu. Il étreignit la flamme et se confondit avec elle, heureux de se perdre dans le brasier. Quand le feu le saisit de la tête aux pieds, son corps devint rouge comme les flammes. De loin, la voix contempla la chandelle qui avait fait du papillon une seule lumière. « Seul ce papillon a pénétré le cœur de la question. Qui pouvait savoir ? Lui seul connaît. » Celui qui ne laisse plus trace ni savoir de soi est celui qui, parmi eux, connaît vraiment. Tant que tu n’oublies ni ton corps ni ton âme, comment pourrais-tu connaître l’Aimé, ne serait-ce qu’un instant ? Celui qui ne t’offre qu’un indice ténu inscrit cent blessures dans le sang de ton âme. Aucun souffle n’est familier de ce mystère ; nul autre n’a sa place en ce lieu.

TEXTE PERSAN ORIGINAL

یک شبی پروانگان جمع آمدند در مضیفی طالب شمع آمدند جمله می‌گفتند می‌باید یکی کو خبر آرد ز مطلوب اندکی شد یکی پروانه تا قصری ز دور در فضاء قصر یافت از شمع نور بازگشت و دفتر خود بازکرد وصف او بر قدر فهم آغاز کرد ناقدی کو داشت در جمع مهی گفت او را نیست از شمع آگهی شد یکی دیگر گذشت از نور در خویش را بر شمع زد از دور در پر زنان در پرتو مطلوب شد شمع غالب گشت و او مغلوب شد بازگشت او نیز و مشتی راز گفت از وصال شمع شرحی باز گفت ناقدش گفت این نشان نیست ای عزیز همچو آن یک کی نشان دادی تو نیز دیگری برخاست می‌شد مست مست پای کوبان بر سر آتش نشست دست درکش کرد با آتش به هم خویشتن گم کرد با او خوش به هم چون گرفت آتش ز سر تا پای او سرخ شد چون آتشی اعضای او ناقد ایشان چو دید او را ز دور شمع با خود کرده هم رنگش ز نور گفت این پروانه در کارست و بس کس چه داند، این خبر دارست و بس آنک شد هم بی‌خبر هم بی‌اثر از میان جمله او دارد خبر تا نگردی بی‌خبر از جسم و جان کی خبر یابی ز جانان یک زمان هرکه از مویی نشانت باز داد صد خط اندر خون جانت باز داد نیست محرم نفس کس این جایگاه در نگنجد هیچ کس این جایگاه